พิธีไหว้ตายาย : ข่ายใยชีวิตคนคลองหอยโข่ง จังหวัดสงขลา 

บทคัดย่อ


งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาขั้นตอนพิธีไหว้ตายายของชาว

อำเภอคลองหอยโข่ง จังหวัดสงขลา และเพื่อ ศึกษาพิธีไหว้ตายายที่มีผลต่อการสร้างข่ายใยชีวิตของคนอำเภอคลองหอยโข่ง จังหวัดสงขลา โดยใช้การสัมภาษณ์แบบไม่มี โครงสร้าง ควบคู่กับ

การสังเกตุแบบมีส่วนร่วมในพิธีไหว้ตายาย โดยสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลหลัก 3 กลุ่ม คือ กลุ่มผู้รู้ (ปราชญ์ ชาวบ้าน) กลุ่มผู้ปฏิบัติ (ผู้ประกอบพิธี) กลุ่มผู้ให้ข้อมูลทั่วไป (ผู้ร่วมพิธี) ใช้การวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิง บรรยาย วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ 

พิธีไหว้ตายาย

บทนำ

  สังคมไทยภาคใต้มีความเชื่อในคติถือผีสางเทวดา เทพเจ้า และลัทธิวิญญาณอันเป็นสิ่งเหนือธรรมชาติอยู่มาก แม้ว่ามีการนับถือศาสนาแล้วก็ตามความเชื่อพื้นฐานของชาวไทยภาคใต้ทุกกลุ่มมีลักษณะคล้ายคลึงกัน คือเชื่อเรื่อง ผีสางเทวดาและวิญญาณส่วนที่แตกต่างกันคือความเชื่อที่ได้รับอิทธิพลจากศาสนาแต่ก็มีความเชื่อพื้นฐานเข้า ประสมประสานอยู่ด้วยวัฒนธรรมสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 หมวด ใหญ่ๆ คือ วัฒนธรรมที่เป็นรูปร่างตัวตนเรียกว่า วัฒนธรรมทางวัตถุ  และวัฒนธรรมที่ไม่มี รูปร่างตัวตน เป็นนามธรรม เรียกว่าวัฒนธรรมทางจิตใจ

(ต่อ)

ความเชื่ออย่างหนึ่งในวัฒนธรรมพื้นบ้านของชาว อำเภอคลองหอยโข่งที่ส่งเสริมศีลธรรมและความ สามัคคีปรองดองคือ ความเชื่อเกี่ยวกับพิธีกรรมไหว้ตายาย ซึ่งเป็นภูมิปัญญาอันเกิดจากประสบการณ์การการอยู่ ร่วมกัน มีรูปแบบสังคมที่อิงอยู่กับความเชื่อเรื่องบรรพบุรุษ บารมีของเครือญาติที่ล่วงลับไปแล้ว มาสร้างเป็นพลัง ทางสังคม อันเป็นภูมิปัญญาที่จะสร้างความกลมเกลียวและความสามัคคีให้แก่ลูกหลานผู้ร่วมสายตระกูล  การมีเยื่อใยกันของคนในอำเภอคลองหอยโข่ง โดยมองผ่านพิธีไหว้ ตายาย จึงเป็นแง่มุมที่น่าสนใจต่อการศึกษา วิเคราะห์อย่างยิ่ง 


วัตถุประสงค์ 

เพื่อศึกษาขั้นตอนพิธีไหว้ตายายของชาวอำเภอคลองหอยโข่ง จังหวัดสงขลา และศึกษาพิธีไหว้ตายายที่มี ผลต่อการสร้างข่ายใยชีวิตของคนอำเภอคลองหอยโข่ง จังหวัดสงขลา  

วิธีการศึกษา 

ใช้การสัมภาษณ์แบบไม่มีโครงสร้าง ควบคู่กับการสังเกตุแบบมีส่วนร่วมในพิธีไหว้ตายาย โดยสัมภาษณ์ ผู้ให้ข้อมูลหลัก 3 กลุ่ม คือ กลุ่มผู้รู้ (ปราชญ์ชาวบ้าน) กลุ่มผู้ปฏิบัติ (ผู้ประกอบพิธี) กลุ่มผู้ให้ข้อมูลทั่วไป (ผู้ร่วม พิธี) ใช้การวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงบรรยาย วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ 

(ต่อ)

พิธีไหว้ตายายมีผลต่อการสร้างข่ายใยชีวิตของคนอ าเภอคลองหอยโข่ง จังหวัดสงขลา กล่าวคือเมื่อทุกคน มาร่วมพิธีกรรม ก็จะได้มีการพบปะท าความรู้จักซึ่งกันและกัน ก่อให้เกิดความสนิทสนมเป็นกันเอง มีการนับญาติ แนะน าให้รู้จักกัน การนับญาติจึงเป็นเหมือนจุดมุ่งหมายอย่างหนึ่งที่ต้องการก่อให้เกิดความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่ม ครอบครัวและเครือญาติท าให้ได้เกิดความรัก ความเข้าใจ ความสนิทสนม ดังนั้นพิธีไหว้ตายาย เป็นเสมือน พิธีกรรมที่หลอมรวมเอาเครือญาติเข้าไว้ด้วยกัน เป็นพิธีกรรมที่ให้ระลึกถึงความเป็นพี่น้องกันมีบรรพบุรุษเดียวกัน 

สรุปและอภิปรายผล 

จากการศึกษาขั้นตอนพิธีไหว้ตายาย ปรากฏว่า แต่ละขั้นตอนของการทำพิธีนั้นมีความพิถีพิถัน และ ละเอียดรอบคอบมาก ตั้งแต่ขั้นของการคัดเลือกผู้ประกอบพิธี การเตรียมเครื่องบูชา การกำหนดวัน และขั้นตอน ต่างๆ ของพิธีนั้นจะแฝงด้วยคติ คำบอกเล่า ให้ลูกหลานได้ส านึกในบุญคุณของผู้มีพระคุณ ซึ่งเป็นคุณสมบัติหนึ่ง ของผู้ที่ต้องการความเจริญก้าวหน้าในชีวิต และการไหว้ผีบรรพบุรุษ ก็เป็นการระลึกถึงบุญคุณของบรรพบุรุษ ซึ่งมี ความเชื่อกันว่าพิธีกรรมนี้ทำให้ลูกหลานได้แสดงความกตัญญู และเคารพบูชาต่อบรรพบุรุษของตน ซึ่งผีบรรพบุรุษ จะดลบันดาลช่วยเหลือให้ลูกหลานประสบความสำเร็จ มีความเจริญก้าวหน้าในชีวิต และเมื่อมองที่ข่ายใยชีวิต สาย สัมพันธ์ในเครือญาติ พบว่า ชาวบ้านมีความเชื่อและทำพิธีไหว้ตายายมาตั้งแต่โบราณ ได้มีการสืบทอดมาจากรุ่นสู่ รุ่นอย่างเคร่งครัด โดยมิได้ถูกขัดขืนหรือโดนโต้แย้งใดๆ จากสมาชิกของชุมชน หากแต่เมื่อพวกเขาได้ให้ความ เคารพนับถือ และประกอบพิธีไหว้ตายายแล้วนั้น พวกเขาก็รู้สึกสบายใจ

(ต่อ)

เนื่องจากได้แสดงความเคารพบรรพบุรุษ และก็ได้เป็นการไปรายงานตัวกับญาติๆ ในสายตระกูลว่าตนมาแล้วไม่ได้ลืมหรือเพิกเฉยต่อพี่น้องในตระกูล ไม่ว่า ยากดีมีจนหรือธุระสักเพียงไร หากถึงวันไหว้ตายายต้องไปร่วมพิธีให้ได้ หากไปไม่ได้จริงๆก็ต้องฝากของไป หรือ ฝากเงินไปทอนของที่เขาท าไว้แล้วก็ได้ โดยถือว่ายังไม่ขาดพี่น้อง ซึ่งเป็นการพบกันระหว่างมิติ 2 มิติคือ มิติของ วิญญาณกับมิติของมนุษย์ สอดคล้องกับกับที่ สุภารัตน์ นิ่มนวล (2555) ได้กล่าวว่า การด ารงอยู่ของชุมชนแต่ดั้งเดิม เป็นการดำเนินชีวิตท่ามกลางการเกื้อกูลกันมาตลอด ทำให้กระบวนการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นกับบุคคลในสังคมเป็น กระบวนการเดียวกับการด าเนินชีวิต ซึ่งมีอ านาจกฎเกณฑ์ต่างๆ เป็นบรรทัดฐานของการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่าง สันติสุข ความเชื่อเรื่องผีบรรพบุรุษ จึงเป็นความชาญฉลาดของบรรพชน ที่ได้สร้างกระบวนการทางสังคม เพื่อขัด เกลา ควบคุมและจัดระเบียบทางสังคม  

Create a presentation like this one
Share it on social medias
Share it on your own
Share it on social medias
Share it on your own

How to export your presentation

Please use Google Chrome to obtain the best export results.


How to export your presentation

งานประไมเนอร์

by tamp23

15 views

Public - 8/30/16, 10:58 AM